Το οικονομικό όφελος από μια γραμμή Μετρό

Καλώς ξοδεμένα VS δανεικά: δύο άσχετες έννοιες.

Η οικονομική κρίση μάλλον θα έχει και τις επιπτώσεις της στο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων.

Στο όνομα της διατήρησης της δημοσιονομικής σταθερότητας, της υπεύθυνης δημοσιονομικής πολιτικής κλπ. κάποιες δαπάνες θα περικοπούν ή θα "απλωθούν" σε μεγαλύτερο εύρος χρόνου με αντίστοιχη περικοπή ή καθυστέρηση στην υλοποίηση των έργων.

Τα καλοξοδεμένα χρήματα όμως (όπως οι επενδύσεις στο δίκτυο Μετρό) παραμένουν καλοξοδεμένα είτε προέρχονται από ελλείματα και δανεισμό είτε προέρχονται από πλεόνασμα.

Με άλλα λόγια τέτοιες δαπάνες δεν πρέπει να περικοπούν αλλά αντίθετα, να εξευρεθούν πόροι μέσα από την αύξηση της φορολογίας. Γιατί δαπάνες που "πρέπει" (δηλαδή αξίζουν) να γίνουν, καλό είναι να γίνουν είτε έχουμε είτε δεν έχουμε κρίση.

Ας δούμε όμως συγκεκριμένα το όφελος από μια γραμμή Μετρό. Η γραμμή 4 προβλέπεται να εξυπηρετεί 400.000 επιβάτες κατά μέσο όρο ημερησίως και να κοστίσει 2,1 δις με την παλαιά της χάραξη.

Πιο είναι το όφελος από τη λειτουργία της όμως σε οικονομικούς όρους?

Αν υποθέσουμε πως ο μέσος επιβάτης εξοικονομεί από τη λειτουργία του μετρό 15 λεπτά σε κάθε διαδρομή που εκτελει, λάβουμε υπ'όψιν το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Αττικής στα 26.000 ευρώ και υποθέσουμε ότι ο κάθε Έλληνας δουλεύει 2000 ώρες το χρόνο προκύπτει ότι το καθαρό όφελος για κάθε μετακίνηση, αν το μετατρέψουμε σε χρόνο εργασίας είναι 3,25 ευρώ με το συνολικό ετήσιο όφελος να πλησιάζει τα 500 εκατομμύρια ευρώ.

Ακομά και αν αφαιρέσουμε το λειτουργικό κόστος του Μετρό, το καθαρό κέρδος στο οποίο καταλήγουμε είναι 300-350 εκατομμύρια ετησίως.

Νομίζω μια επένδυση 2,1 δις που θα έχει κέρδη 300+ εκατομμύρια το χρόνο δικαιολογείται ακόμη και αν όλο το ποσό είναι δανεικό. Πόσο μάλλον σε ένα περιβάλλον υψηλής ανεργίας που μια τέτοια επένδυση θα δώσει εργασία σε μεγάλες ομάδες του πληθυσμού, ειδικά του κατασκευαστικού τομέα που πλήτεται ιδιαίτερα από την κρίση.

edit: Στην πραγματικότητα στον υπολογισμό θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ο μέσος χρόνος εργασίας που αντιστοιχεί στον κάθε Αθηναίο, που είναι λίγο πάνω από 1000 ώρες δεδομένου ότι κάτι περισσότερο από έναν στους δύο Αθηναίους εργάζονται. Τελικά το καθαρό νούμερο που προκύπτει δεν είναι 300-350 εκατομμύρια αλλά πάνω από 500 εκατομμύρια ετησίως!

Ισχυρό νόμισμα VS Ανεργία

Ακούγονται πολλά κατά καιρούς από τους πολιτικούς περί υϊοθέτησης πολιτικών ισχυρού νομίσματος. Είναι όμως η πολιτική ισχυρού νομίσματος πάντα καλή πολιτική?

Γενικά μιλώντας ένα ισχυρό νόμισμα αυξάνει την αγοραστική δύναμη. Τα ξένα (εισαγώμενα) προιόντα γίνονται φθηνότερα, αντίστοιχα όμως τα εγχώρια προιόντα γίνονται πιο ακριβά και λιγότερο ανταγωνιστικά στο εξωτερικό (αλλά και το εσωτερικό!)

Το σημείο κλειδί είναι η ανεργία. Όσο υπάρχει πλήρης απασχόληση (συμβατικά ας την ορίσουμε ως ανεργία κάτω του 5%) δεν τίθεται θέμα, όσο ισχυρότερο το νόμισμα τόσο το καλύτερο*.

Καθώς όμως το ισχυρό νόμισμα κάνει ακριβά τα εγχώρια προιόντα κάποιες επιχειρήσεις ίσως δουν τις πωλήσεις να πέφτουν προς όφελος των ανταγωνιστών από άλλες χώρες, οδηγώντας τελικά σε απολύσεις και αύξηση της ανεργίας. Μια υποτίμηση του νομίσματος τότε θα δώσει διέξοδο.

Παραδοσιακά όμως η συζήτηση για "ισχυρό νόμισμα" συνδέεται με το εμπορικό έλλειμα/πλεόνασμα και όχι με την ανεργία.

Το εμπορικό έλλειμα, ισοδυναμεί με δανεισμό της χώρας στο νόμισμά της από τρίτες χώρες χωρίς τόκο (!) κσι χωρίς προθεσμία αποπληρωμής! Ουσιαστικά πρόκειται για ένα δωρεάν δάνειο. Ως τέτοιο, το εμπορικό έλλειμα είναι δυνητικά επιζήμιο με κάποιους έμμεσους τρόπους. Μπορεί να ανεβάσει τις αξίες των ακινήτων (με τρόπο που να μην ανταποκρίνεται στους μισθούς) ή να οδηγήσει σε έλεγχο εταιρειών και γενικά πλουτοπαραγωγικών πηγών του κράτους από ξένους. Τελικά το έλλειμα, όπως και το πλεόνασμα αποτελεί μια ανισορροπία που δημιουργεί τις συνθήκες/απαιτεί ένα διάστημα αντίστροφης ανισορροπίας στο μέλλον και πάντα τέτοιες μεταβολές συνοδεύονται από οικονομική αστάθεια και ύφεση ("σκάσιμο της φούσκας")

Αυτά όμως δεν αλλάζουν το γεγονός ότι η πολιτική ισχυρού νομίσματος σε περιβάλλον υψηλής ανεργίας είναι επιζήμια. Η μόνη εξαίρεση είναι οι πρώτες ύλες ή ό,τι άλλο στην περίπτωση που είναι αναγκαστικά εισαγώμενο. *Κάτι που δεν μπορείς να φτιάξεις μόνος σου, θέλεις να το αποκτήσεις στην καλύτερη δυνατή τιμή. Αυτό βέβαια σε περιβάλλον πλήρους απασχόλησης ισχύει για κάθε τι το εισαγώμενο.

ΗΠΑ VS KINA: Ποιός έχει να χάσει τα περισσότερα?

Οι ΗΠΑ εισάγουν, συσσωρεύουν χρέος (στο νόμισμά τους βέβαια) και επιπλέον το ΑΕΠ αλλά και η απασχόληση έχουν πάρει την κατιούσα.

Φαντάζουν απολύτως αδύναμες απέναντι στην Κινα, που κατέχει ένα τεράστιο μερίδιο της αγοράς των ΗΠΑ με τις εξαγωγές της. Είναι όμως έτσι?

Η Κίνα έχτισε την ανάπτυξή της με τις εξαγωγές στο Δυτικό Κόσμο. Δυτικές εταιρείες λόγω του χαμηλότερου ημερομισθίου της τη θεώρησαν καλύτερη εναλλακτική από τις χώρες τους για να φτιάξουν εργοστάσια. Το “εναλλακτική” είναι η λέξη κλειδί εδώ.

Η ανάπτυξη της Κίνας είναι ετερόφωτη. Οι επενδύσεις για εργοστάσια προέρχονται από το εξωτερικό, τα τμήματα έρευνας και ανάπτυξης παραμένουν στο εξωτερικό και βέβαια η ζήτηση για τα προιόντα βρίσκεται στο εξωτερικό.

Αν υποθέσουμε πως ΗΠΑ (γενικότερα Δύση) και Κίνα επιδοθούν σε εμπορικό πόλεμο οι βασικοί χαμένοι θα είναι οι Κινέζοι. Θα καταρακωθεί η ετερόφωτη παραγωγική τους βάση την οποία ελπίζουν κάποτε να στρέψουν στην εσωτερική τους κατανάλωση ανυψώνοντας το βιοτικό επίπεδο της χώρας. Η Δύση απλά θα χάσει την καλύτερη εναλλακτική του χαμηλού εργατικού κόστους.

Τα εργοστάσια θα πάνε σε άλλες χώρες, την Ινδία ή ίσως και την Αφρικη (βάζοντάς τη στο χάρτη επιτέλους!) και ένα μέρος τους θα επιστρέψει στη Δύση αυξάνοντας την απασχόληση και μειώνοντας τις εισαγωγές.

Σωστά διαβάσατε, ένας εμπορικός πόλεμος με την Κίνα θα αυξήσει την απασχόληση και θα μειώσει τις εισαγωγές στη Δύση, καταρακώνοντας την παραγωγικη βάση και την ανάπτυξη της Κίνας.

Η Κίνα έχοντας δεχτεί δάνεια σε ξένο νόμισμα (δολλάρια κατά βάση) και μη έχοντας τη δυνατότητα να πάρει πίσω τα δέοντα μέσω πολέμου (ευτυχώς) απλά θα συνεχίσει να αγοράζει Αμερικανικό χρέος και θα κάνει τα πάντα για να μη σπάσει ο κύκλος προιόν του οποίου είναι η ανάπτυξή της. Ουσιαστικά παίρνει την απόφαση για να προσελκύσει τα νέας τεχνολογίας εργοστάσια των Δυτικών εταιρειών, να προσφέρει στη Δύση τα προιόντα τους δωρεάν. Το μόνο που μπορεί να θίξει, και θίγει, είναι η παντοκρατορία του δολλαρίου. Θέλει το εμπόριο να γίνεται σε παγκόσμιο νόμισμα (μίγμα των βασικών νομισμάτων) ώστε να εξασφαλίσει, κατά ένα μέρος έστω, το πραγματικό αντίκρισμα των εξαγωγών της.