Τρίτη 16 Φεβρουαρίου 2010

Ποιο είναι το πρόβλημα της Ελληνικής οικονομίας?

...και ποια η λύση του!

Ακούμε για το δημόσιο χρέος και τις τεράστιες διαστάσεις του. Ότι είτε θα το εξαφανίσουμε είτε θα μας εξαφανίσει.
...και μετά ακούμε διαπρεπείς οικονομολόγους (Κρούγκμαν, Στίγκλιτς και άλλοι) να λένε πως δεν είναι αυτό το πραγματικό πρόβλημα και πως ακόμα και να μειωθεί το δημόσιο έλλειμα, η χώρα θα μαραζώσει.
Η πραγματικότητα είναι πως το βασικό πρόβλημα της Ελληνικής οικονομίας είναι η ανεργία. 10% ανεργία σημαίνει περίπου 25δις€ χαμένα το χρόνο. Τόσο θα ήταν το επιπλέον παραγόμενο προιόν αν δούλευαν αυτοί οι άνθρωποι με αναγωγή στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Αυτό χωρίς καν να υπολογίσουμε τη σκιώδη ανεργία της υποαπασχόλησης και της από ανάγκη μερικής απασχόλησης.
Προσπάθεια για μείωση των δημοσίων δαπανών, κατά το μεγαλύτερο μέρος θα πλήξει την εγχώρια παραγωγή αυξάνοντας περαιτέρω την ανεργία.
Αύξηση των φόρων θα σημάνει μεταφορά του ελλείματος στους ιδιώτες περιορίζοντας το εισόδημά τους.
Αν πρέπει όμως να μιλήσουμε με ορολογία ελλειμάτων, θα πρέπει να αναφερθούμε στο εμπορικό έλλειμα. Αυτό είναι το νέο χρέος της Ελληνικής οικονομίας σαν σύνολο προς τον έξω κόσμο... και αυτό το χρέος τα τελευταία χρόνια γνώρισε μια έξαρση ξεπερνώντας το 14% του ΑΕΠ το 2008. Δηλαδή για κάθε 100 ευρώ εγχώριας παραγωγής καταναλώσαμε 114 ευρώ, έχοντας παράλληλα ένα μεγάλο κομμάτι του εργατικού δυναμικού εκτός εργασίας. Αυτό είναι το χρέος που απειλεί να καταπνίξει την Ελληνική οικονομία.
Η λύση θεωρητικά είναι προφανής. Αντικατάσταση των εισαγώμενων προιόντων με εγχωρίως παραγόμενα.
Στην πράξη είναι μάλλον αδύνατο να δημιουργηθεί Ελληνική αυτοκινητοβιομηχανία. Υπάρχει όμως ένας τομέας που μπορεί να συμβεί αυτό, ο τομέας της ενέργειας. Η Ελλάδα το 2009 δαπάνησε περισσότερα από 15 δις για εισαγωγή ενέργειας (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ηλεκτρική ενέργεια κλπ.)
Αντικατάσταση αυτών με εγχώριες ανανεώσιμες πηγές πετυχαίνει το στόχο της αύξησης της απασχόλησης και της μείωσης των εισαγωγών άρα και του ελλείματος και της εξάρτησης της χώρας από το εξωτερικό. Παρόμοια προσπάθεια μπορεί να γίνει και στον αγροτικό τομέα ο οποίος τα τελευταία χρόνια είναι ελλειματικός.
Τέλος, μπορούν να αυξηθούν τα χρήματα για επενδύσεις σε έρευνα από την οποία μπορούν να ξεπηδήσουν δυναμικές εξαγωγικές επιχειρήσεις.

Μέσα στο ευρώ δεν υπάρχει διάκριση δυνατών από αδυνάτους. Η πίτα (Ευρωπαική αγορά) είναι ενιαία και ο κάθε ένας τρώει όσο μεγαλύτερο κομμάτι μπορεί. Έως τώρα μας δάνειζαν φαγητό, από εδώ και πέρα θα πρέπει να το διεκδικήσουμε μόνοι μας!

Σάββατο 13 Φεβρουαρίου 2010

Πληθωρισμός ή Αποπληθωρισμός?

Βασικά το ερώτημα αφορά λάθος προσέγγιση του ζητήματος.
Τα τελευταία χρόνια οι τιμές και οι μισθοί* στην Ελλάδα αυξήθηκαν δυσανάλογα σε σχέση με το μέσο όρο της Ευροζώνης. Το ζήσαμε όλοι με την "ακρίβεια" του ευρώ αλλά παράλληλα το ονομαστικό ΑΕΠ μας ανέβαινε κάθε χρόνο 7-9% και φτάσαμε σε όρους αγοραστικής δύναμης (πλούτου δηλαδή) να είμαστε ίδιοι με την Ιταλία (στοιχεία από ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα) ή τη Γαλλία (στοιχεία από CIA). Η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στην Ελλάδα όμως δεν είναι ίδια με αυτή της Ιταλίας ή της Γαλλίας, χώρες με ανεπτυγμένη βιομηχανία.
Αυτό που πρόκειται να γίνει στο μέλλον, είναι η σχετική φούσκα μισθών* και τιμών στην Ελλάδα να ξεφουσκώσει (ή σπάσει...) με άλλα λόγια τα εισαγώμενα προιόντα να γίνουν πιο ακριβά.
2 τρόποι υπάρχουν για να συμβεί αυτό.
1) O άμεσος με υποτίμηση του νομίσματος οπότε τα εισαγώμενα γίνονται ακριβότερα και έχουμε πληθωρισμό
2) Ο έμμεσος με μείωση μισθών* και τιμών των εγχώριων προιόντων (οπότε επί της ουσίας τα εισαγώμενα γίνονται πιο ακριβά) άρα αποπληθωρισμός.
Ουσιαστικά και τα δύο φαινόμενα είναι όψεις του ίδιου νομίσματος ως προς την αιτιολογία τους, το δυσανάλογα υψηλό δηλαδή επίπεδο τιμών και μισθών* στη χώρα. Στην Ελλάδα του ευρώ όλη η εκτόνωση θα συμβεί με τον δεύτερο τρόπο.

Για να το πω πιο παραστατικά, όταν μπήκαμε στο ευρώ ένα Ματίζ έκανε 2,5-3,0 εκατομμύρια δραχμές ενώ ένα σουβλάκι 200 δραχμές. Σήμερα το Ματίζ κάνει ακόμα 2,5 εκατομμύρια δραχμές αλλά το σουβλάκι κοστίζει 600 δραχμές ή και περισσότερο. Ένα μεγάλο κομμάτι αυτής της σχετικής μεταβολής τιμών είναι πλασματικό και η τρέχουσα κρίση θα το "διορθώσει".

*Ο όρος είναι καταχρηστικός, εννοώ διαθέσιμο εισόδημα και σε αυτό συμπεριλαμβάνονται τα κεφαλαιουχικά κέρδη. Συμπεριλαμβάνεται δηλαδή και αυτός που πούλησε ένα οικόπεδο με κέρδος.